“Ik ben blij dat ik heb volgehouden”

Iris, basispsycholoog bij jeugd en gezinsteam Noordwijkerhout, vanuit GGZ Rivierduinen

“Normaal begin ik gewoon. Normaal gaat mijn taxi gewoon rijden, zonder dat ik eigenlijk precies weet waar we heen gaan. Sinds ik getraind ben in Gezin Centraal, focus ik me er op om vanaf het begin samen met de gezinsleden doelen op te stellen. Het inzicht in de manier waarop we allemaal een samenwerkingsrelatie met elkaar hebben, heeft me erg geholpen. Ik laat ouders en kinderen zelf hun doelen formuleren en als ze dit nog niet kunnen, ga ik eerst aan de slag met onze samenwerkingsrelatie om ze richting een werkbare hulpvraag te begeleiden. Je hebt immers het hele gezin nodig als je de doelen wilt kunnen bereiken! Tegenwoordig start die taxi dus niet zomaar meer, maar nemen we eerst tijd voor de vraag: Waar wil je naartoe? Ik merk dat we door een gedegen start sneller het traject kunnen doorlopen en dat iedereen betrokken is. Zeker ook wanneer er een combinatie is van groep en ambulant werk. Iedereen in de omgeving van het kind gaat aan de slag!” 

Het oog hebben voor het betrekken van alle gezinsleden, rekening houdend met de verschillende samenwerkingsrelaties, kwam voor Iris ook terug in een gezin met scheidingsproblematiek waarbij de biologische vader bij aanmelding niet betrokken was. Gescheiden ouders waarvan de dochter van 8 jaar problemen had met haar boosheid verwerking en moeder met de schuldvinger naar haar ex-partner wees, de vader van dochter. Ook de dochter dacht niet dat het mogelijk zou zijn om met haar vader te spreken. Vader was in Duitsland gaan wonen en ze voelde zich verlaten. Iris: “Het hielp dat ik vanaf de start duidelijk heb aangegeven dat ik met beide ouders zou werken. Vader was hier niet zo happig op, hij had geen hulpvraag. Ik respecteerde zijn starthouding, maar ben hem tegelijkertijd tijdens het proces toch blijven betrekken door hem steeds een terugkoppeling te geven en te informeren over de gesprekken en hulpverlening. Daarbij bleef ik telkens de focus op zijn dochter houden en sprak in het belang van haar en hoe zijn betrokkenheid van meerwaarde zou zijn voor zijn dochter. Ik merkte dat hem dit steeds meer motiveerde.”

Hoe is het afgelopen?

Vader blijven betrekken en investeren in de samenwerkingsrelatie wierp zijn vruchten af. Iris: “Uiteindelijk stond vader open om een gesprek met zijn dochter te voeren over de scheiding. In het gesprek heeft vader zijn verhaal kunnen vertellen over de scheiding. Uiteindelijk was het een luchtig en mooi gesprek waarin we zelfs konden lachen met elkaar.”

Na het gesprek met vader zag Iris de dochter snel vooruitgaan. De dochter had na het gesprek minder boze buien en verschuilde zich minder vaak in een slachtofferrol. Iris: “Het verhaal van het kind werd compleet. Waar ze eerst alleen moeders verhaal hoorde, had ze nu ook haar vaders eigen uitleg gehoord. De boodschap van betrokkenheid en liefde die haar vader hiermee gaf was heel helend voor haar. Ze had nooit gedacht dat het mogelijk was om hier met haar vader over te praten of dat hij deze moeite wilde nemen. Voor mezelf was het ook heel verfrissend om te zien hoe goed deze vader aansloot bij zijn dochter en hoe mooi hij contact met haar wist te maken. Soms zitten we zelf ook vol vooroordelen door enkel van één kant een verhaal ter harte te nemen en aan de slag te gaan. Door dit gesprek werd ook mijn eigen negatieve verhaal over vader ontmanteld.”

“Ik vond het een praktische training waarin we duidelijke handvatten kregen. Werken volgens Gezin Centraal geeft een leidraad voor je hulpverleningstraject van begin tot eind. Het verweeft zich met je eigen werkwijze. Per doelgroep kan je technieken inweven. De methodiek geeft structuur en zorgt dat je als hulpverlener een duidelijk plan hebt. Je wilt gezinnen activeren en samen werken aan hun doelen.”

Teamcoaching is een belangrijk onderdeel van onze methodiek. Het in teamverband reflecteren op je eigen handelen is namelijk een van de belangrijkste werkzame factoren voor effectieve jeugdhulp, zo blijkt uit onderzoek. Een gedragswetenschapper die werkt vanuit Gezin Centraal kan dit onderschrijven. Zij coacht de teams van twee 24-uursgroepen en in een van deze behandelgroepen was onlangs een nieuw jongetje gekomen. Hij liet veel grensoverschrijdend gedrag zien, wat voor de meeste teamleden ingewikkeld was; ze voelden zich onzeker in hun handelen en waren erg aan het zoeken hoe ze met hem moesten omgaan. Hoe kon de gedragswetenschapper het team hierin coachen; welke interventie kon ze het best inzetten?

‘Als eerste ging ik bij mezelf te rade hoe mijn samenwerkingsrelatie met het team was,’ vertelt zij. ‘Ik constateerde dat die vooral nog zoekend was. Er waren veel wisselingen geweest en daarbij was er in het team een negatieve spiraal ontstaan. De teamleden letten – bij zichzelf, bij elkaar en bij de kinderen – vooral op wat er niet goed ging. Het was dus belangrijk om te werken aan het ombuigen en doorbreken van die spiraal.

Met die gedachte in mijn achterhoofd heb ik het team voorgesteld om met video-opnamen te gaan werken, waarbij ieder teamlid een opname zou maken van een maaltijdsituatie. Vervolgens bespraken we die opnamen in het team, met de focus op wat er goed ging. Eerst benoemden de teamleden drie krachten die ze bij zichzelf zagen en pas daarna keken ze naar wat er anders kon. Dit leverde bewustwording op; ze zagen wat ze goed deden en ze kregen weer meer vertrouwen in zichzelf. Ook werkte het als een olievlek: ze kregen meer waardering en respect voor elkaar en zagen ook bij de kinderen meer positieve dingen.

Bovendien werden ze erin bevestigd dat ze met hun aanpak van de “moeilijke” jongen op de goede weg zaten. Al voor ze waren begonnen met de video-opnamen hadden ze hem een andere plaats aan tafel gegeven en bij het terugkijken zagen ze dat dit een goede keus was geweest. Hij had letterlijk meer bewegingsruimte wat weer een positieve invloed had op zijn gedrag. De teamleden konden dus tevreden zijn over de interventie die ze hadden ingezet.’

Ze zijn er: de nieuwe exemplaren van het totaal herziene handboek voor ambulante hulpverleners!

Donderdag 29 juni presenteren we de totaal herziene versie van GEZIN CENTRAAL! De verschijning van dit nieuwe en nuttige boek, vieren we graag samen met een ieder die de jeugdhulpverlening een warm hart toedraagt.

De verschijning van dit nieuwe en nuttige boek, vieren we graag samen met een ieder die de jeugdhulpverlening een warm hart toedraagt.

Wanneer:                  29 juni 2017
Hoe laat:                    15.30 uur – 17.30 uur
Waar:                         Portaal, Beneluxlaan 9, Utrecht
Wat:                           Presentatie van een totaal herziene versie van Gezin Centraal

Zet je de datum alvast in je agenda? De officiële uitnodiging volgt binnenkort.
Maar aanmelden kan nu al via: info@gezincentraal.nl
We hopen je dan te zien om, samen met ons, het glas te heffen op deze mijlpaal.

Arjan Bolt, Renske van Bemmel en Ella Tacq.

 

 

 

Het Gezin Centraal in wijkgerichte jeugdhulp: zorgen dat wat je doet ook echt werkt

De Kinderombudsman en Jeugdzorg Nederland stelden kortgeleden dat de kwaliteit van gemeentelijke jeugdhulp vaak tekortschiet, omdat wijkteams veelal genoopt zijn te veel tijd en energie te steken in bureaucratie en organisatorische randzaken.

“Ik heb Anthony een paar keer flink op zijn kop gemept met de pollepel. Dat is niet OK en mij doet het meer pijn dan hem. Maar wat moet ik dan?” Zo start een gesprek tussen jeugdhulpverlener Karima en Janice, de wanhopige moeder van de opstandige 14-jarige Anthony. De openheid van moeder blijkt de aanloop naar ‘pollepelgate’ te zijn.

Janice gelooft dat Anthony gevaar loopt in de criminaliteit te belanden en in aanraking te komen met geweld op straat dat daarmee samenhangt. Kortgeleden vernam zij van een wijkagent dat Anthony veel optrekt met jongens die in de wijk drugs dealen. Vandaag vond ze wiet in de broekzak van Anthony en toen was de boot aan.

Karima onderkent de risico’s onmiddellijk en vertelt dat er zoiets bestaat als Veilig Thuis. “Veilig Thuis kan gezinnen hulp bieden als een kind in gevaar is”, legt ze uit. Ze besluiten samen te bellen. “Met het meldpunt voor kindermishandeling en huiselijk gewè-held…”, schalt het door de luidspreker die Karima per ongeluk een beetje te hard had gezet. Karima kijkt naar Janice en ziet haar bleekjes wegtrekken…

‘Hebt u eigenlijk al een melding gedaan?’

Het succes van hulp hangt sterk af van het vermogen om een constructieve samenwerking op te bouwen.

Karima zegt snel: “Ja hallo, met Karima hier én met Janice, de moeder van Anthony. Sámen bellen we jullie op omdat Janice zich ernstig zorgen maakt om de veiligheid van Anthony. Janice, vertel jij waar we het zojuist over hebben gehad?”.
Janice: “OK, eh, ik vond dus wiet in zijn broekzak en raakte in paniek….ik riep Anthony, hij ontkende en toen heb ik hem een paar tikken met de pollepel …”. De medewerker van Veilig Thuis onderbreekt haar: “Wat hoor ik daar mevrouw Karima? Wordt er in dit gezin dat ú begeleidt geslagen met pollepels? Heeft u eigenlijk al een melding gedaan?”

Het voorgaande waargebeurde voorval illustreert hoe het middel Meldcode Kindermishandeling en Huiselijk geweld een doel op zich lijkt te zijn. Maar van melden an sich wordt geen kind veiliger. Zeker niet als de aanpak en wijze van communiceren, zoals hierboven, het wantrouwen van ouders aanwakkert.

Engageren en positioneren

De bedoeling van professioneel ingrijpen in verband met onveiligheid en mishandeling is: cliënten als Anthony en Janice helpen maatregelen te treffen die de veiligheid van een kind of jongere doen toenemen. Dat was de focus van Karima toen ze voorstelde Veilig Thuis te bellen. Het succes van dergelijke hulp hangt in sterke mate af van het vermogen van professionals om met de betrokkenen een constructieve samenwerking – ofwel partnerschap – op te bouwen. Het is daarbij zaak om in het contact met cliënten het evenwicht te vinden tussen ‘engageren’ en ‘positioneren’. Engageren wil zeggen dat je energie steekt in de verbinding met gezinsleden en personen uit hun netwerk en dat je begrip toont en goede intenties onderkent. Positioneren wil zeggen dat je in woorden en daden vastberaden vasthoudt aan de bedoeling dat onveiligheid, het gevaar op nieuwe mishandeling, móet stoppen.

Gezamenlijk zoeken naar oplossingen

Hulpverlener Karima steekt geen preek af over de onaanvaardbaarheid van Janice’s pollepelpedagogiek. Janice is open geweest over het voorval omdat ze Karima vertrouwt. Dat is de belangrijkste basis voor partnerschap. Gezamenlijk zoeken ze naar oplossingen voor de bedreiging van Anthony’s welzijn die Janice als veel gevaarlijker beschouwt dan een paar tikken met een pollepel. Oplossingen die deels in de (sociale) omgeving gevonden worden.

Tegelijk bijt Karima zich vast in het voorkomen van een herhaling van de pollepelscène, bijvoorbeeld door alternatieve opvoedingsstrategieën te bespreken en te oefenen. Omwille van het hoofd van de zoon, het hart van de moeder én het keukengerei, is het voorkomen van herhaling precies dat wat Anthony en Janice zelf ook willen.

De gebruikte namen zijn gefingeerd.

Auteur: Arjan Bolt, Gezin Centraal.